Vragen over slaap / Slaapcycli en fasen
Wat meet een slaaphorloge eigenlijk? Hoe betrouwbaar zijn slaaptrackers?
Kort antwoord. Slaaptrackers meten vooral beweging en hartslag, en leiden daaruit af hoe je slaapt. Ze zien goed dát je slaapt en redelijk hoe lang, maar slecht wanneer je wakker ligt, en de indeling in diepe slaap en droomslaap is wisselend. Gebruik ze voor de grote lijnen, niet voor het aantal minuten per fase.
Leestijd 2 minuten. Nagekeken op 25 oktober 2026 door slaaap (Silenrock), op basis van de bronnen onderaan.
Wat meet zo'n horloge of ring?
Geen hersengolven. In een slaaplab worden slaapfasen bepaald met elektroden op je hoofd, die de activiteit van je hersenen meten: polysomnografie. Een horloge of ring meet beweging en hartslag, soms ook je ademhaling of temperatuur, en een algoritme schat daaruit hoe je slaapt. Het is een slimme schatting, geen meting van je slaap zelf.
Hoe goed klopt het?
Onderzoekers lieten 34 gezonde jonge volwassenen drie nachten in een slaaplab slapen, met tegelijk zeven veelgebruikte slaaptrackers, waaronder een Fitbit en twee Garmins. De uitkomst:
| Wat de tracker zegt | Hoe betrouwbaar |
|---|---|
| Dat je slaapt | Goed: bijna alle slaap werd als slaap herkend |
| Hoe lang je sliep | Redelijk: de meeste deden het even goed als een medische bewegingsmeter, de Garmins slechter |
| Wanneer je wakker lag | Slecht: wakker liggen werd vaak als slaap gezien |
| Hoeveel diepe slaap en droomslaap | Wisselend per apparaat |
| Op een onrustige nacht | Slechter dan op een goede nacht |
Dat laatste is wrang: juist als je slecht slaapt en wilt weten wat er gebeurt, is de tracker het minst betrouwbaar.
Kan een tracker je slaap slechter maken?
Ja. Slaapartsen zien mensen die zich zorgen gaan maken over hun cijfers, steeds meer gaan proberen om de perfecte score te halen, en daardoor juist slechter slapen. In 2017 kreeg dat een naam: orthosomnia. Het lastige is dat de cijfers op het scherm voor mensen vaak echter voelen dan wat het slaaplab meet.
Wat heb je er wel aan?
Voor de grote lijnen veel. Hoe laat je naar bed gaat, hoe laat je opstaat, of je in het weekend veel langer slaapt dan doordeweeks, en of dat over weken verandert. Dat zijn precies de dingen die er voor je slaap het meest toe doen. Gebruik de score en de minuten diepe slaap hooguit als aanwijzing, niet als oordeel.
En als je twijfelt aan je slaap?
Houd dan twee weken een slaapdagboek bij, zoals Thuisarts beschrijft: hoe laat naar bed, hoe lang wakker liggen, hoe vaak wakker, hoe laat op en hoe je je voelt. Dat zegt een huisarts meer dan een horloge. En heb je klachten die blijven, of hoort je partner dat je stopt met ademen, dan is een echte slaapmeting de juiste stap, niet een nieuwe tracker.
Bronnen
- Chinoy ED e.a. Performance of seven consumer sleep-tracking devices compared with polysomnography. Sleep, 2021 (34 gezonde jonge volwassenen, drie nachten in het slaaplab).
- Baron KG e.a. Orthosomnia: are some patients taking the quantified self too far? Journal of Clinical Sleep Medicine, 2017.
- Kempenhaeghe. Smartwatch en slaap: waardevolle ontwikkeling, maar cijfers vragen om uitleg (6 oktober 2026, met somnoloog Sebastiaan Overeem).
- Thuisarts.nl. Slaapdagboek invullen.
Dit is algemene informatie, geen medisch advies. Slaap je langer dan drie maanden slecht, of ben je overdag zo moe dat het gevaarlijk wordt: ga naar je huisarts, of lees eerst Thuisarts.nl.
Ken je iemand die dit ook vraagt?
Meer vragen
- Hoeveel diepe slaap en REM-slaap heb je nodig?Daar is geen vast getal voor dat voor jou geldt. Diepe slaap zit vooral in het begin van de nacht, droomslaap vooral aan het eind, en van allebei krijg je minder naarmate je ouder wordt. Slaap je genoeg uren en ben je overdag uitgerust, dan krijg je genoeg van allebei. Wat je horloge zegt over je fasen is daarvoor geen betrouwbare maat.
- Wat is een slaapcyclus en hoe lang duurt hij?Een slaapcyclus is één ronde door de vier fasen van de slaap: inslapen, lichte slaap, diepe slaap en droomslaap. Een cyclus duurt ongeveer 90 minuten, en een normale nacht heeft er een stuk of vijf. De eerste cyclus is vaak korter, de latere langer.