Waarom piekeren we 's nachts? En hoe stop je het?

Waarom lijkt alles 's nachts erger?

Om drie uur 's nachts ben je moe, is het stil en donker, en kun je niets aan je zorgen doen. Je hoofd zoekt naar oplossingen die er op dat moment niet zijn, en blijft rondjes draaien. Overdag zou dezelfde gedachte overgaan in een plan of in afleiding. 's nachts blijft hij hangen. Daar komt bij dat je in de tweede helft van de nacht in lichtere slaap zit, waardoor één gedachte genoeg is om je wakker te houden. Thuisarts noemt stress in je lichaam als een van de meest voorkomende redenen van slecht slapen.

Wat helpt voor het slapen?

Een takenlijst opschrijven. In een slaaplabonderzoek schreven jonge volwassenen vlak voor het slapen vijf minuten. De ene helft schreef op wat ze de komende dagen nog moesten doen, de andere helft wat ze al hadden gedaan. De takenlijst-groep viel aantoonbaar sneller in slaap. Hoe specifieker de lijst, hoe sneller. Je hoofd hoeft het dan niet meer vast te houden.

Je zorgen eerder op de avond afhandelen. In een ander onderzoek met studenten met slapeloosheid hielp het om vroeg op de avond je zorgen op te schrijven met per punt een volgende stap. Niet oplossen, alleen opschrijven en wegleggen. Wie dat doet, gaat met een rustiger hoofd naar bed.

Wat doe je als je toch ligt te malen?

1. Niet op de klok kijken. Dan ga je rekenen, en dat maakt het erger.
2. Zeg tegen jezelf: dat staat op het lijstje. Daar kijk je morgen naar.
3. Lig je langer dan een minuut of twintig wakker, ga dan je bed uit. Doe iets rustigs en saais bij gedempt licht, zonder telefoon, en ga terug als je slaperig wordt. Dat is een vast onderdeel van de behandeling van slapeloosheid: je bed moet een plek blijven waar je slaapt, niet waar je piekert.
4. Sta op je gewone tijd op, hoe kort de nacht ook was.